KAMU GÖREVLİLERİ ETİK DAVRANIŞ İLKELERİ
ØGörevin yerine getirilmesinde kamu hizmeti bilinci:
Kamugörevlileri,kamu hizmetlerinin yerinegetirilmesinde;sürekligelişimi,katılımcılığı,
saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği,
öngörülebilirliği,hizmetteyerindeliğivebeyanagüveniesasalırlar.
ØHalka hizmet bilinci:
Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamınıkolaylaştırmayı,ihtiyaçlarınıenetkin,hızlıveverimlibiçimdekarşılamayı,hizmetkalitesiniyükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına vehizmetlerinsonucunaodaklıolmayıhedeflerler.
ØHizmet standartlarına uyma:
Kamukurumvekuruluşlarının yöneticileri vediğerpersoneli,kamuhizmetlerinibelirlenenstandartlaravesüreçlereuygunşekilde yürütürler,hizmettenyararlananlaraişveişlemlerleilgiligerekliaçıklayıcıbilgilerivererekonlarıhizmetsüreciboyuncaaydınlatırlar.
ØAmaç ve misyona bağlılık:
Kamu görevlileri, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygundavranırlar.Ülkeninçıkarları,toplumunrefahıvekurumlarınınhizmetidealleridoğrultusundahareketederler.
ØDürüstlük ve tarafsızlık:
Kamugörevlileri;tümeylemveişlemlerindeyasallık,adalet,eşitlikvedürüstlükilkeleridoğrultusundahareketederler,görevleriniyerinegetirirkenvehizmetlerdenyararlandırmadadil,din,felsefiinanç,siyasidüşünce,ırk,cinsiyetvebenzerisebeplerleayrımyapamazlar,insanhakveözgürlüklerineaykırıveyakısıtlayıcımuameledevefırsateşitliğiniengelleyicidavranışveuygulamalardabulunamazlar.
Kamugörevlileri,takdiryetkilerini,kamuyararıvehizmetgerekleridoğrultusunda,hertürlükeyfiliktenuzak,tarafsızlıkveeşitlikilkelerineuygunolarakkullanırlar.
Kamugörevlileri,gerçekveyatüzel kişilereöncelikli, ayrıcalıklı,taraflıve eşitlikilkesineaykırımuameleveuygulamayapamazlar,herhangibirsiyasiparti,kişiveyazümreninyararınıveyazararınıhedefalanbirdavranıştabulunamazlar,kamumakamlarınınmevzuatauygunpolitikalarını,kararlarınıveeylemleriniengelleyemezler.
ØSaygınlık ve güven:
Kamu görevlileri, kamu yönetimine güveni sağlayacak şekilde davranırlar ve görevingerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını davranışlarıyla gösterirler. Halkın kamuhizmetine güven duygusunu zedeleyen, şüphe yaratan ve adalet ilkesine zarar verendavranışlardabulunmaktankaçınırlar.
Kamugörevlileri,halkahizmetinkişiselveyaözelhertürlümenfaatinüzerindebirgörevolduğu bilinciyle hizmet gereklerine uygun hareket eder, hizmetten yararlananlara kötüdavranamaz,işisavsaklayamaz,çiftestandartuygulayamazvetaraftutamazlar.
Yöneticiveyadenetleyicikonumundabulunankamugörevlileri,keyfidavranışlarda,baskı,hakaretvetehditediciuygulamalardabulunamaz,açıkvekesinkanıtlaradayanmayanrapordüzenleyemez,mevzuataaykırıolarakkendileriiçinhizmet,imkanveyabenzeriçıkarlartalepedemezvetalepolmasadahisunulanıkabuledemezler.
ØNezaket ve saygı:
Kamugörevlileri,üstleri,meslektaşları,astları,diğerpersonelilehizmettenyararlananlarakarşınazikvesaygılıdavranırlarvegerekliilgiyi gösterirler,konuyetkilerinindışındaysailgilibirimeveyayetkiliyeyönlendirirler.
ØYetkili makamlara bildirim:
Kamugörevlileri,buYönetmeliktebelirlenenetikdavranışilkeleriylebağdaşmayanveyayasadışıişveeylemlerdebulunmalarınıntalepedilmesihalindeveyahizmetleriniyürütürkenbutürbireylemveyaişlemdenhaberdarolduklarındayadagördüklerindedurumu yetkilimakamlarabildirirler.
Kurum vekuruluşamirleri, ihbardabulunankamu görevlilerininkimliğini gizli tutarvekendilerineherhangibirzarargelmemesiiçingereklitedbirlerialırlar.
ØÇıkar çatışmasından kaçınma:
Çıkarçatışması;kamugörevlileriningörevlerinitarafsızveobjektif şekildeicraetmelerinietkileyenyadaetkiliyormuşgibigözükenvekendilerine,yakınlarına,arkadaşlarınayadailişkidebulunduğukişiyadakuruluşlarasağlananhertürlümenfaativeonlarlailgilimaliyadadiğeryükümlülüklerivebenzerişahsiçıkarlarasahipolmalarıhaliniifadeeder.
Kamu görevlileri, çıkar çatışmasında şahsi sorumluluğa sahiptir ve çıkar çatışmasınındoğabileceğidurumugenellikleşahsenbilenkişilerolduklarıiçin,herhangibirpotansiyelyadagerçekçıkarçatışmasıkonusundadikkatlidavranır,çıkarçatışmasındankaçınmakiçingerekliadımlarıatar,çıkarçatışmasınınfarkınavarırvarmazdurumuüstlerinebildirirveçıkarçatışmasıkapsamınagirenmenfaatlerdenkendileriniuzaktutarlar.
ØGörev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması:
Kamugörevlileri;görev,unvanve yetkilerini kullanarakkendileri,yakınlarıveyaüçüncükişilerlehinemenfaatsağlayamazvearacılıkta bulunamazlar,akraba,eş, dostvehemşehrikayırmacılığı,siyasalkayırmacılıkveyaherhangibir nedenleayrımcılıkveyakayırmacılıkyapamazlar.
Kamugörevlileri,görev,unvanveyetkilerinikullanarakkendilerininveyabaşkalarınınkitap,dergi,kaset,cdvebenzeriürünlerininsatışınıvedağıtımınıyaptıramaz;herhangibirkurum,vakıf,dernekveyasporkulübüneyardım,bağışvebenzeriniteliktemenfaatsağlayamazlar.Kamugörevlileri,görevlerininifasısırasındayadabugörevlerinsonucuolarakeldeettikleriresmiveyagizli nitelikteki bilgileri, kendilerine,yakınlarınaveyaüçüncükişileredoğrudanveya dolaylı olarak ekonomik, siyasal veya sosyal nitelikte bir menfaat elde etmek içinkullanamazlar,görevdeykenvegörevdenayrıldıktansonrayetkilimakamlardışındahiçbirkurum,kuruluşveyakişiyeaçıklayamazlar.
Kamugörevlileri,seçimkampanyalarındagörevyaptığıkurumunkaynaklarınıdoğrudanveyadolaylıolarakkullanamazvekullandıramazlar.
ØHediye alma ve menfaat sağlama yasağı:
Kamugörevlisinin tarafsızlığını,performansını,kararınıveyagöreviniyapmasını etkileyenveyaetkilemeihtimalibulunan,ekonomikdeğeriolanyadaolmayan,doğrudanyadadolaylıolarakkabuledilenhertürlüeşyavemenfaathediyekapsamındadır.
Kamugörevlilerininhediyealmaması,kamugörevlisinehediyeverilmemesivegörevsebebiyleçıkarsağlanmamasıtemelilkedir.
Kamugörevlileri,yürüttüklerigörevleilgilibiriş,hizmetveyamenfaatilişkisiolangerçekveyatüzel kişilerden kendileri,yakınlarıveya üçüncükişiveya kuruluşlar için doğrudandoğruyaveyaaracıeliyleherhangibirhediyealamazlarvemenfaatsağlayamazlar.
Kamugörevlileri,kamukaynaklarınıkullanarakhediyeveremez,resmigün,törenvebayramlardışında, hiçbir gerçekveyatüzelkişiyeçelenkveyaçiçek gönderemezler; görevve hizmetleilgisiolmayankutlama,duyuruveanmailanlarıveremezler.
Uluslararasıilişkilerdenezaketveprotokolkurallarıgereğince,yabancıkişivekuruluşlartarafındanverilenhediyelerden,3628sayılıKanunun3.maddesihükümlerisaklıkalmaklabirlikte,sözkonusumaddedebelirtilensınırınaltındakalanlardabeyanedilir.
ØAşağıda belirtilenler hediye alma yasağı kapsamı dışındadır:
a) Görev yapılan kuruma katkı anlamına gelen, kurum hizmetlerinin hukuka uygunyürütülmesini etkilemeyecek olan ve kamu hizmetine tahsis edilmek, kurumun demirbaşlistesinekaydedilmekvekamuoyunaaçıklanmakkoşuluylaalınanlar(makamaracıvebellibirkamugörevlisininhizmetine tahsisedilmeküzere alınandiğerhediyelerhariç) ilekurumvekuruluşlarayapılanbağışlar,
b)Kitap,dergi,makale,kaset,takvim,cdveyabunabenzernitelikteolanlar,
c)Halkaaçıkyarışmalarda,kampanyalardaveyaetkinliklerdekazanılanödülveyahediyeler,
d)Herkeseaçık konferans,sempozyum,forum, panel,yemek,resepsiyonveyabunabenzeretkinliklerdeverilenhatıraniteliğindekihediyeler,
e)Tanıtımamacınayönelik,herkesedağıtılanvesembolikdeğeribulunanreklamveelsanatları
ürünleri,
f)Finanskurumlarındanpiyasakoşullarınagörealınankrediler.
ØAşağıda belirtilenler ise hediye alma yasağı kapsamındadır:
a)Görevyapılankurumlaiş,hizmetveyaçıkarilişkisiiçindebulunanlardanalınankarşılama,
vedavekutlamahediyeleri,burs,seyahat,ücretsizkonaklamavehediyeçekleri,
b)Taşınırveyataşınmazmalveyahizmetsatınalırken,satarkenveyakiralarkenpiyasafiyatına
göremakulolmayanbedellerüzerindenyapılanişlemler,
c)Hizmettenyararlananlarınvereceğihertürlüeşya,giysi,takıveyagıdatürühediyeler,
d)Görevyapılankurumlaişveyahizmetilişkisiiçindeolanlardanalınanborçvekrediler.
BuYönetmelikkapsamınagirenenazgenelmüdür,eşitiveüstügörevliler,bumaddenin5incifıkrasıve6ncı fıkranın(a)bendindesayılanhediyelere ilişkin bir öncekiyıldaaldıklarınınlistesini,herhangibiruyarıbeklemeksizinheryılOcakayısonunakadarKurulabildirirler.
ØKamu malları ve kaynaklarının kullanımı:
Kamugörevlileri,kamubinavetaşıtlarıilediğerkamumallarıvekaynaklarınıkamusalamaçlarvehizmetgerekleridışındakullanamazvekullandıramazlar,bunlarıkorurveheranhizmetehazırhaldebulundurmakiçingereklitedbirlerialırlar.
ØSavurganlıktan kaçınma:
Kamugörevlileri,kamubinavetaşıtlarıilediğerkamumallarıvekaynaklarınınkullanımındaisrafvesavurganlıktankaçınır;mesaisüresini,kamumallarını,kaynaklarını,işgücünüveimkanlarınıkullanırkenetkin,verimlivetutumludavranırlar.
ØBağlayıcı açıklamalar ve gerçek dışı beyan:
Kamu görevlileri, görevlerini yerine getirirken yetkilerini aşarak çalıştıkları kurumlarınıbağlayıcı açıklama,taahhüt, vaat veya girişimlerdebulunamazlar, aldatıcıve gerçek dışıbeyanatveremezler.
ØBilgi verme, saydamlık ve katılımcılık:
Kamugörevlileri,halkınbilgiedinmehakkınıkullanmasınayardımcıolurlar.Gerçekvetüzelkişilerintalepetmesihalindeistenenbilgiveyabelgeleri,4982sayılıBilgiEdinmeHakkıKanunundabelirlenenistisnalardışında,usulüneuygunolarakverirler.
Üstyöneticiler,ilgilikanunlarınizinverdiğiçerçevede,kurumlarınınihalesüreçlerini,faaliyetvedenetimraporlarınıuygunaraçlarlakamuoyununbilgisinesunarlar.
Kamugörevlileri,kamuhizmetleriile ilgili temel kararlarınhazırlanması,olgunlaştırılması,alınmasıvebukararlarınuygulanmasıaşamalarındanbirine,birkaçınaveyatamamına,aksineyasalbirhükümolmadıkça,okarardandoğrudanyada dolaylıolarak etkilenecekolanlarınkatkıdabulunmasınısağlamayadikkatederler.
ØYöneticilerin hesap verme sorumluluğu:
Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında sorumlulukları veyükümlülüklerikonusundahesapverebilirvekamusaldeğerlendirmevedenetimeherzamanaçıkvehazırolurlar.
Yöneticikamugörevlileri,kurumlarınınamaçvepolitikalarınauygunolmayanişlemveyaeylemleriengellemekiçingörevveyetkileriningerektirdiğiönlemlerizamanındaalırlar.Yöneticikamugörevlileri,yetkisiiçindekipersonelinyolsuzlukyapmasınıönlemekiçingereklitedbirlerialırlar.Butedbirler;yasalveidaridüzenlemeleriuygulamayı,eğitimvebilgilendirmekonusundauygunçalışmalaryapmayı,personelininkarşıkarşıyakaldığımalivediğerzorluklarkonusundadikkatlidavranmayıvekişiseldavranışlarıylapersonelineörnekolmayıkapsar.Yönetici kamu görevlileri, personeline etik davranış ilkeleri konusunda uygun eğitimisağlamak,bu ilkelere uyulupuyulmadığınıgözetlemek, geliriyle bağdaşmayan yaşantısınıizlemekveetikdavranışkonusundarehberliketmekleyükümlüdür.
ØEski kamu görevlileriyle ilişkiler:
Kamu görevlileri, eski kamu görevlilerini kamu hizmetlerinden ayrıcalıklı bir şekilde
faydalandıramaz,onlaraimtiyazlımuameledebulunamaz.
Kamugörevlerindenayrılan kişilere,ilgilikanunlardakihükümlervesürelersaklıkalmakkaydıyla,dahaöncegörev yaptıkları kurumveyakuruluştan,doğrudanveya dolaylı olarakherhangibiryüklenicilik,komisyonculuk,temsilcilik,bilirkişilik,aracılıkveyabenzerigörevveişverilemez.
ØMal bildiriminde bulunma:
Kamu görevlileri, kendileriyle eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait taşınır vetaşınmazları,alacakveborçlarıhakkında,3628sayılıMalBildirimindeBulunulması,Rüşvetve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunuhükümleri uyarınca,yetkilimakamamal bildirimindebulunurlar.
Kurul, gerek gördüğü takdirde mal bildirimlerini inceleme yetkisine sahiptir. Malbildirimlerindekibilgilerindoğruluğununkontrolüamacıylailgilikişivekuruluşlar(bankalarveözelfinanskurumlarıdahil)talepedilenbilgileri,engeçotuzgüniçindeKurulavermekleyükümlüdürler.
ØBağlayıcı açıklamalar ve gerçek dışı beyan:
Kamu görevlileri, görevlerini yerine getirirken yetkilerini aşarak çalıştıkları kurumlarınıbağlayıcı açıklama,taahhüt, vaat veya girişimlerdebulunamazlar, aldatıcıve gerçek dışıbeyanatveremezler.
ØBilgi verme, saydamlık ve katılımcılık:
Kamugörevlileri,halkınbilgiedinmehakkınıkullanmasınayardımcıolurlar.Gerçekvetüzelkişilerintalepetmesihalindeistenenbilgiveyabelgeleri,4982sayılıBilgiEdinmeHakkıKanunundabelirlenenistisnalardışında,usulüneuygunolarakverirler.
Üstyöneticiler,ilgilikanunlarınizinverdiğiçerçevede,kurumlarınınihalesüreçlerini,faaliyet
vedenetimraporlarınıuygunaraçlarlakamuoyununbilgisinesunarlar.
Kamugörevlileri,kamuhizmetleriile ilgili temel kararlarınhazırlanması,olgunlaştırılması,alınmasıvebukararlarınuygulanmasıaşamalarındanbirine,birkaçınaveyatamamına,aksineyasalbirhükümolmadıkça,okarardandoğrudanyada dolaylıolarak etkilenecekolanlarınkatkıdabulunmasınısağlamayadikkatederler.
ØYöneticilerin hesap verme sorumluluğu:
Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında sorumlulukları veyükümlülüklerikonusundahesapverebilirvekamusaldeğerlendirmevedenetimeherzamanaçıkvehazırolurlar.
Yöneticikamugörevlileri,kurumlarınınamaçvepolitikalarınauygunolmayanişlemveyaeylemleriengellemekiçingörevveyetkileriningerektirdiğiönlemlerizamanındaalırlar.Yöneticikamugörevlileri,yetkisiiçindekipersonelinyolsuzlukyapmasınıönlemekiçingereklitedbirlerialırlar.Butedbirler;yasalveidaridüzenlemeleriuygulamayı,eğitimvebilgilendirmekonusundauygunçalışmalaryapmayı,personelininkarşıkarşıyakaldığımalivediğerzorluklarkonusundadikkatlidavranmayıvekişiseldavranışlarıylapersonelineörnekolmayıkapsar.Yönetici kamu görevlileri, personeline etik davranış ilkeleri konusunda uygun eğitimisağlamak,bu ilkelere uyulupuyulmadığınıgözetlemek, geliriyle bağdaşmayan yaşantısınıizlemekveetikdavranışkonusundarehberliketmekleyükümlüdür.
ØEskikamu görevlileriyle ilişkiler:
Kamu görevlileri, eski kamu görevlilerini kamu hizmetlerinden ayrıcalıklı bir şekildefaydalandıramaz,onlaraimtiyazlımuameledebulunamaz.
Kamugörevlerindenayrılan kişilere,ilgilikanunlardakihükümlervesürelersaklıkalmakkaydıyla,dahaöncegörev yaptıkları kurumveyakuruluştan,doğrudanveya dolaylı olarakherhangibiryüklenicilik,komisyonculuk,temsilcilik,bilirkişilik,aracılıkveyabenzerigörevveişverilemez.
ØMal bildiriminde bulunma:
Kamu görevlileri, kendileriyle eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait taşınır vetaşınmazları,alacakveborçlarıhakkında,3628sayılıMalBildirimindeBulunulması,Rüşvetve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunuhükümleri uyarınca,yetkilimakamamal bildirimindebulunurlar.
Kurul, gerek gördüğü takdirde mal bildirimlerini inceleme yetkisine sahiptir. Malbildirimlerindekibilgilerindoğruluğununkontrolüamacıylailgilikişivekuruluşlar(bankalarveözelfinanskurumlarıdahil)talepedilenbilgileri,engeçotuzgüniçindeKurulavermekleyükümlüdürler.